|
|
1. Wprowadzenie
Żyjemy dziś w okresie przełomu, przechodząc od epoki cywilizacji przemysłowej, która rozpoczęła się w XVIII wieku, do epoki cywilizacji informacyjnej, która będzie zapewne trwać przez cały XXI wiek. Uważa się, że przemysł usług informacyjnych będzie u progu przyszłego stulecia siłą napędową rozwoju gospodarczego, a te kraje, które teraz potrafią lepiej i szybciej wykorzystać szansę związane z kształtowaniem się społeczeństwa informacyjnego, uzyskają w przyszłych latach silniejszą pozycję gospodarczą.
Dla tworzenia społeczeństwa informacyjnego konieczne są infostrady, czyli globalna infrastruktura informacyjna w postaci szerokopasmowych sieci umożliwiających transport różnego typu informacji i dostęp do baz danych w systemach interaktywnych. Z punktu widzenia nadawców infostrady będą jeszcze jednym medium dla przesyłania programów telewizyjnych, globalnym systemem, za pośrednictwem którego setki kanałów telewizyjnych, radiowych i informacyjnych docierać będą do każdego domu. Obecnie za prekursora przyszłych infostrad może być uważany Internet, na który składa się już blisko 100 tys. publicznych i prywatnych sieci obsługujących ok. 50 mln użytkowników.
Technologia cyfrowa, prowadząca nas w XXI wiek, zmieniła całkowicie tradycyjną koncepcję emisji programów telewizyjnych Wprawdzie nadal wykorzystywane będą przede wszystkim te same rodzaje systemów przesyłowych, które są stosowane obecnie - naziemne sieci nadajników, sieci kablowe, mikrofalowe systemy MMDS i satelitarne systemy DTH - ale dotychczasowy brak wolnych kanałów w widmie częstotliwości nie będzie już czynnikiem ograniczającym działalność nadawców.
2. Co to jest telewizja cyfrowa
Telewizja cyfrowa jest to nowa forma przesyłania programów telewizyjnych. Obraz i towarzyszący mu dźwięk są poddawane obróbce elektronicznej i zamieniane na cyfry binarne - ciągi zer i jedynek (bitów). Informacja o sygnale telewizyjnym przesyłana jest za pośrednictwem cyfrowego systemu transmisyjnego (naziemnego, satelitarnego, kablowego) w zakodowanej postaci strumienia bitów, którego szybkość określa liczba bitów przepływających przez system w ciągu 1 sekundy.
Podstawowe zalety telewizji cyfrowej to:
- możliwość przekazywania programów telewizyjnych o wyższej niż dotychczas jakości (tzw. ''ulepszonej'' telewizji EDTV oraz telewizji o wysokiej rozdzielczości HDTV);
- poprawa jakości emisji, zwiększona niezawodność oraz odporność na zakłócenia i interferencje;
- lepsze wykorzystanie pasma przesyłowego w danym kanale oraz zwiększona liczba dostępnych kanałów - a więc możliwość wielokrotnego powiększenia liczby przekazywanych programów i tworzenia telewizji wielokanałowej;
- możliwość, w przypadku telewizji naziemnej, zapewnienia dobrego odbioru programów na odbiornikach przenośnych.
Cyfrowe systemy rozsiewcze mają konstrukcję kontenerów, które mogą przenosić różne kombinacje sygnałów wizji i dźwięku oraz sygnały dodatkowych danych.
Każdy proces, który jest oparty na gromadzeniu lub przekazywaniu dużej ilości informacji, można uczynić bardziej ekonomicznym dzięki zastosowaniu kompresji, czyli redukcji danych, lub, inaczej mówiąc - redukcji szybkości bitowej. Kompresja jest technologią elastyczną, stopień kompresji danych może być zmieniany odpowiednio do zastosowania. Sygnał wizji zawiera informację nadmiarową (redundancję), ponieważ w typowych, kolejnych obrazach występują fragmenty podobne do siebie. Rzeczywista informacja w sygnale wizji - czyli entropia - jest to niemożliwa do przewidzenia lub nowa treść zawarta w obrazie; pozostałość - to redundancja, czyli ''przewidywalna'' część sygnału wizji. Pierwotny strumień danych jest sumą tych dwóch rodzajów informacji - entropii i redundancji. Kompresja polega na pozbywaniu się w różnym stopniu redundancji.
Aby w cyfrowym systemie przesyłowym zmieścić jak najwięcej sygnałów, bez utraty ich jakości, stosuje się różne typy kompresji. Sygnały wizyjne koduje się według systemu kompresji MPEG-2, a sygnały foniczne według systemu MPEG Layer II (MUSICAM).
System MPEG-2 umożliwia różny stopień redukcji strumienia bitów w zależności od jakości przesyłanego sygnału.
Oznaczenie / Równoważna jakość Strumień bitów
LDTV (TV niskiej jakości) / VHS ok. 1,5 Mb/s
SDTV (TV standardowa) / PAL/SECAM 625 linii, format 4:3 lub 16:9 4,5 - 6-Mb/s
EDTV (TV ''ulepszona'') / studyjna, 625 linii,format 16:9 Ok. 9 Mb/s
HDTV (TV wysokiej rozdz.) /HDTV 1250 linii/50 Hz 24 - 32 Mb/s
Kompresja ma podstawowe znaczenie dla ekonomicznego wykorzystywania pasma częstotliwości, umożliwiając zwielokrotnienie liczby usług przesyłanych w jednym kanale. Dotyczy to wszystkich systemów transmisji sygnałów: naziemnych, kablowych i satelitarnych.
3. Systemy emisyjne telewizji cyfrowej
Obecnie na świecie używane są różne analogowe systemy telewizyjne: PAL, SECAM, NTSC i ich odmiany. Długi czas, który był potrzebny dla wprowadzenia telewizji kolorowej w różnych krajach, a także konieczność zachowania kompatybilności z istniejącymi wówczas systemami monochromatycznymi sprawiły, że nie udało się przyjąć jednego, wspólnego dla wszystkich, kolorowego systemu.
Konsekwencją tego były, i są nadal, ogromne problemy dla nadawców, producentów sprzętu i dla odbiorców programów telewizyjnych. Obrazy zarejestrowane w Stanach Zjednoczonych nie mogą być bezpośrednio wykorzystane w Europie, ale muszą być poddane procesowi przemiany standardów. Odbiornik telewizyjny kupiony w Wielkiej Brytanii nie może być użytkowany kilkadziesiąt kilometrów dalej - we Francji (oczywiście, o ile nie jest to kosztowny odbiornik multistandardowy). Przez wiele lat telewidzowie na całym świecie płacili wysoką cenę za różnorodność analogowych systemów emisyjnych, a nadawcy wydawali ogromne sumy pieniędzy na przemienniki standardów i na dostarczanie do różnych krajów różnych wersji tych samych programów.
Niestety, nie spełniły się wielkie nadzieje, że technologia cyfrowa rozwiąże wszystkie te problemy. Nie udało się opracować jednego, ogólnoświatowego systemu telewizji cyfrowej, aczkolwiek w standardach przyjętych w Europie i w Stanach Zjednoczonych wiele jest wspólnych elementów.
3.a. Europejski system DVB
Od początku lat dziewięćdziesiątych podejmowane były w Europie integracyjne działania, mające na celu utworzenie paneuropejskiej platformy dla rozwoju telewizji cyfrowej. Nadawcy, operatorzy sieci, producenci sprzętu profesjonalnego i powszechnego użytku oraz przedstawiciele organów regulacyjnych utworzyli European Launching Group (ELG), która w 1993 r. przekształciła się w grupę DVB (Digital Video Broadcasting), do której należy obecnie 200 organizacji z 25 państw całego świata.
Głównym zadaniem grupy DVB było opracowanie projektów specyfikacji dla wszystkich systemów przesyłania telewizji cyfrowej. Projekty te zatwierdzała jako europejskie standardy telekomunikacyjne organizacja normalizacyjna ETSI (European Telecommunications Standards Institute). Filozofia przyjęta przez DVB polega na traktowaniu każdego kanału jako pewnego rodzaju ''kontenera'', o pojemności zależnej od pasma tego kanału. W kanałach telewizji naziemnej o szerokości pasma 7 lub a MHz można zmieścić ok. 20 Mb/s informacji. Kanały satelitarne o szerokości 27 MHz mają pojemność ok. 40 Mb/s. ''Kontenery'' mogą więc być dzielone na różne liczby podkanałów, które przenoszą strumienie bitów odpowiadające wymaganej jakości przekazu.
Wielkości strumienia bitów, po kompresji MPEG-2, w zależności od rodzaju obrazu ilustruje poniższe zestawienie.
Rodzaj programu Strumień bitów
Obraz szerokoekranowy 6 Mb/s
Akcja z szybkim ruchem (np. mecz piłki nożnej) 4 Mb/s
Filmy kinowe 2-3 Mb/s
Programy informacyjne 2 Mb/s
Kanały przesyłowe w systemach naziemnych, satelitarnych i kablowych różnią się szerokością pasma, ograniczeniami mocy emisji i odpornością na zakłócenia, które mogą spowodować błędy w transmisji sygnałów cyfrowych. W konsekwencji konieczne było przyjęcie dla tych systemów dystrybucyjnych różnych metod modulacji cyfrowej i tzw. kodowania wewnętrznego (czyli drugiego poziomu zabezpieczenia sygnału przed błędami), natomiast wspólny dla wszystkich standardów DVB jest system MPEG-2 kodowania sygnałów źródłowych oraz tzw. kodowanie zewnętrzne (kod korekcyjny Reeda-Solomona stanowiący pierwszy poziom zabezpieczenia sygnału przed błędami).
Tak więc zostały opracowane przez grupę DVB, a następnie zatwierdzone przez ETSI, cztery rodzaje standardów rozsiewczych dla systemów:
- naziemnego DVB-T z kanałami przesyłowymi o szerokości 7 lub 8 MHz;
- satelitarnego DVB-S w paśmie 11/12 GHz, z kanałami 30-40 MHz (norma dostosowana dla dużego zakresu szerokości pasma i mocy transponderów z uwagi na przewidywane wykorzystanie na satelitach serii Astra, Eutelsat i Telecom, jak również na innych satelitach jak Hispasat, Tele-X, Thor, DFS itd.);
- kablowego DVB-C, kompatybilnego z DVB-S, ale wykorzystującego kanały 8 MHz;
- mikrofalowego systemu MMDS DVB-MS oraz dla systemu anten zbiorowego odbioru satelitarnego DVB-CS.
W cyfrowych kanałach - naziemnych, satelitarnych i kablowych - można przesłać już nie jeden, jak w technice analogowej, ale kilka programów telewizyjnych i sygnałów dodatkowych, które są łączone przed transmisją w tzw. multipleksie.
Multipleks jest to kombinacja kilku programów telewizyjnych oraz różnych usług dodatkowych przesyłanych w jednym kanale telewizyjnym. Programy i usługi dodatkowe (np. elektroniczny informator o programach tzw. EPG - Electronic Programme Guide) mają postać opatrzonych identyfikacją, przesyłanych sekwencyjnie pakietów. W odbiorniku pakiety te są wydzielane z całego przesyłanego strumienia danych i dekodowane. Operator multipleksu (ang. multiplex provider lub multiplex operator - posiadający koncesję na wykorzystywanie kanału) odbiera programy/usługi od indywidualnych nadawców, łączy je w zmultipleksowany strumień bitów i przesyła różnymi systemami przesyłowymi (naziemnym, satelitarnym, kablowym) do odbiorców. Funkcją operatora multipleksu jest nie tylko zestawianie, ale i marketing pakietów programów i usług przesyłanych w poszczególnych kanałach. Aby móc wykonywać swe zadania, operator multipleksu zawiera odpowiednie umowy z operatorami/właścicielami systemów przesyłowych.
W pracach grupy DVB przyjęto założenie wspólnego dla wszystkich mediów przesyłowych systemu scramblingu oraz systemu warunkowego dostępu do usług. Problemy związane z warunkowym dostępem, ze względu na przewidywane skutki komercyjne proponowanych rozwiązań, stały się najbardziej kontrowersyjnym elementem projektu DVB.
System warunkowego dostępu zapewnia, że nadawane programy i inne usługi mogą być odbierane tylko przez uprawnione do tego osoby. System taki zazwyczaj składa się z trzech głównych części:
- scramblingu sygnału
- szyfrowania ''elektronicznych kluczy'' potrzebnych odbiorcom do rozkodowania sygnału
- systemu obsługi abonenta SMS (Subscriber Management System: organizacja i zarządzanie bazami danych o abonentach, dystrybucja kart magnetycznych i rachunków, pobieranie opłat za usługi itp.).
Obecnie, przy emisji analogowej płatnej telewizji, stosowanych jest wiele różnych systemów warunkowego dostępu, co w praktyce przekreśla szanse uzgodnienia jednego standardu w ramach projektu DVB. Grupa DVB opracowała specyfikację wspólnego interfejsu CI (Common Interface) dla odbiorników cyfrowych, za pośrednictwem którego możliwy będzie odbiór usług z dostępem warunkowym. Europejska dyrektywa o telewizji cyfrowej wspomina tylko o wyposażaniu odbiorników w CI, ale jest to tylko zalecenie a nie obowiązek. Przygotowany natomiast został przez DVB wspólny algorytm scramblingu (Common Scrambling Algorithm), który ma być stosowany we wszystkich systemach europejskich.
Opracowana już także została specyfikacja uniwersalnego odbiornika telewizji cyfrowej. Jego podstawowe parametry to: wysokiej jakości obraz i dźwięk, szeroki ekran o stosunku boków 16:9, możliwość odbioru programów nadawanych we wszystkich systemach przesyłowych (naziemnych, satelitarnych i kablowych); możliwość odbioru nowych usług; dzięki zastosowaniu interfejsu API (Applications Programme Interface) możliwość wykorzystywania różnego typu oprogramowania, m.in. dla usług interaktywnych, informacji o programach EPG itp.
3.b. Amerykańskie systemy telewizyjne
W Stanach Zjednoczonych prace związane z nowym standardem telewizyjnym prowadzone były początkowo wspólnie z partnerami japońskimi - przede wszystkim telewizją NHK i firmą Sony . Japońska propozycja przyjęcia analogowego standardu 1125 linii/60 Hz o nazwie Hi-Vision, jako ogólnoświatowego systemu HDTV, została w 1986 r. odrzucona przez Międzynarodowy Komitet Konsultacyjny Radiokomunikacji CCIR i wówczas Amerykanie przyjęli własną, zupełnie nową strategię opartą na najnowszych osiągnięciach techniki cyfrowej.
W 1987 r. Federalna Komisja łączności FCC powołała Komisję Doradczą do spraw Systemów Ulepszonej Telewizji ACATS. Zadaniem tej komisji było zarekomendowanie nowego systemu telewizyjnego, który mógłby zastąpić system NTSC, wykorzystując standardowe, naziemne kanały przesyłowe o szerokości 6 MHz. FCC zapowiedziała, że każdy nadawca będzie mógł otrzymać dodatkowy kanał dla simulcastingu programu NTSC, czyli jego równoległego nadawania w nowym systemie HDTV Ustalono również, że dla tych transmisji mają być używane tzw. kanały tabu, których nie można było wykorzystywać dla telewizji analogowej ze względu na potencjalne zakłócenia nadajników pracujących w tych samych i przyległych kanałach.
W 1990 r. FCC ogłosiła konkurs na amerykański system HDTV Zgłoszono pięć projektów: analogowo-cyfrowy system Narrow MUSE japońskiej telewizji NHK oraz cztery systemy cyfrowe opracowane przez AT&T/Zenith, General Instruments, David Sarnoff Research Center/Thomson/Philips oraz MIT. W latach 1991-92 FCC przeprowadziła pomiary laboratoryjne, a potem próby eksploatacyjne tych pięciu konkurujących ze sobą propozycji. Pierwszy został odrzucony system japoński, który nie zapewniał tak dobrej jakości obrazu jak systemy cyfrowe. Następnie stwierdzono, że każdy z pozostałych projektów ma swoje zalety i wady, i że żaden z nich nie zasługuje na rekomendację jako system ogólnoamerykański .
Konkurujące ze sobą firmy utworzyły tzw. Wielkie Przymierze (Grand Alliance). W efekcie ich współpracy i połączenia najlepszych elementów zgłoszonych indywidualnie propozycji, powstał nowy projekt amerykańskiej cyfrowej telewizji, rekomendowany w końcu 1995 r. przez ACATS, zaakceptowany przez FCC w maju 1996 r. i przyjęty przez ATSC (Advanced Television Standards Committee) jako amerykański standard. W uzasadnieniu swej decyzji FCC stwierdziła, że jest to ''standard dynamiczny, elastyczny i wysokiej jakości. Umożliwia on przesyłanie sygnałów w różnych formatach, co pozwoli nadawcom na ich wybór dostosowany do materiału programowego - od HDTV z bardzo dużą rozdzielczością, zapewniającą najlepszą jakość obrazu, do wielu programów o mniejszej rozdzielczości''.
Wprawdzie amerykański standard naziemnej telewizji cyfrowej ATSC i europejski standard DVB-T różnią się szeregiem parametrów technicznych, przede wszystkim: systemem dźwięku (MPEG-1 w DVB-T; Dolby AC-3 w ATSC) i systemem modulacji (modulacja strumieniem danych cyfrowych wielu nośnych COFDM w DVB-T; modulacja z częściowo tłumioną wstęgą boczną VSB w ATSC), ale zasadnicza różnica między telewizją cyfrową w Europie i Ameryce polega na tym, w jaki sposób nadawcy zamierzają wykorzystać dodatkową pojemność uzyskaną dzięki wprowadzeniu nowej technologii. W Stanach Zjednoczonych hasło ''naziemna telewizja cyfrowa'' oznacza przede wszystkim HDTV z szerokim formatem obrazu i rozdzielczością 1080 linii, ponieważ uważa się, że to właśnie HDTV jest przyszłością telewizji - tak jak przed laty kolorowa telewizja, która zastąpiła telewizję czarno-białą.
Program wprowadzania telewizji cyfrowej w Stanach Zjednoczonych był inicjatywą sektora prywatnego, rozwijającą się bez dotacji rządowych, pod nadzorem FCC. O powodzeniu przedsięwzięcia miał zdecydować amerykański rynek, na którym ogromną konkurencję dla telewizji naziemnej stanowią przede wszystkim cyfrowe, satelitarne systemy bezpośredniego odbioru DTH, przekazujące do odbiorców w pakietach setki różnych programów, a także telewizja kablowa.
Satelitarny przemysł DTH jest dziś jednym z najszybciej rozwijających się segmentów rynku telekomunikacyjnego, a zjawisko to ma charakter międzynarodowy. Ostatnie lata biją wszelkie rekordy pod względem liczby satelitów umieszczanych na okołoziemskiej orbicie. Na ponad 160 komercyjnych satelitach funkcjonuje dziś blisko 3,5 tys. transponderów, a na kolejne ponad 80 satelitów złożone już zostały zamówienia.
Stany Zjednoczone były pionierem w dziedzinie telewizji satelitarnej; już w 1980 r. sprzedano tu 5 tys. indywidualnych systemów odbiorczych pracujących w paśmie C z antenami o średnicy ok. 4 m, a cena ich wynosiła ponad 10 tys. USD. Ulokowanie służb DBS w paśmie Ku, a następnie wprowadzenie technologii cyfrowej do przekazów satelitarnych, spowodowało od 1994 r. prawdziwą eksplozję systemów satelitarnej telewizji bezpośredniego odbioru DTH i zasadnicze zmiany na rynku operatorów wielokanałowej telewizji, obsługujących 97 mln amerykańskich gospodarstw domowych.''
W 1994 r., w ciągu pierwszych 10 miesięcy od wprowadzenia na rynek, sprzedano ponad 1 mln anten DTH. Satelitarny sprzęt okazał się najszybciej w historii amerykańskiego rynku sprzedawanym produktem elektronicznym: milion magnetowidów sprzedano dopiero po 3 latach, a milion telewizorów kolorowych - po 8 latach od pojawienia się ich na rynku. Pierwszymi konkurującymi ze sobą operatorami telewizji satelitarnej byli DirecTV (w 1994 r 27 kanałów DBS) i United States Satellite Broadcasting Inc. (USSB - 5 kanałów), którzy mają wspólną platformę odbiorczą zwaną Digital Satellite System (DSS). Sygnały przesyłane są w systemie kompresji, opracowanym przez Thomson Consumer Electronics - w owym czasie nie był jeszcze ostatecznie sformułowany standard MPEG-2. Trzecim amerykańskim operatorem satelitarnym, który rozpoczął również pracę w 1994 r. był PrimeStar . W kolejnych latach pojawili się nowi operatorzy, jak EchoStar i Alpha Star, który wprowadzili w swych platformach cyfrowych kompresję wizji według standardu MPEG-2/DVB.
W 1996 r. FCC zorganizowała pierwszy w historii przetarg na 52 kanały DBS. Liczba abonentów DTH w Stanach Zjednoczonych przekroczyła już 7 mln (co stanowi trzy czwarte wszystkich odbiorców telewizji satelitarnej na świecie), a prognozy wskazują na możliwość zwiększenia się tej widowni do 15-20 mln w końcu obecnego stulecia. Liderem nie tylko na amerykańskim, ale i na światowym rynku jest DirecTV, która wykorzystuje ponad 175 kanałów telewizyjnych na swych trzech satelitach DBS 1, 2 i 3. Ostatnio DirecTV zwróciła się do FCC o przyznanie dodatkowych pozycji orbitalnych, zamierzając umieścić tam w przyszłych latach 6 nowych satelitów DBS.
Wielkim powodzeniem u amerykańskich od biorców telewizji satelitarnej cieszą się pakiety transmisji sportowych, dostarczane na zasadzie rocznej subskrypcji lub w systemie pay-per-view. Największy sukces odniósł pakiet przygotowywany przez Krajową Ligę Piłki Nożnej (NFL) i oferowany pod nazwą ''The NFL Sunday Ticket'' za roczną opłatą ok. 159 USD. Jego odbiorcy mogą oglądać przez ponad 17 tygodni ok. 200 transmisji z meczów zawodowych drużyn piłki nożnej.
Cyfrowe platformy satelitarne bardzo korzystnie wpłynęły również na ekonomikę filmowego przemysłu pay-per-view. Wpływy finansowe z emisji filmów przez satelity, gdzie wprowadzono system near video-on-demand (NVOD-PPV: płatne ''programy na życzenie'', nadawane z określonym przesunięciem czasowym), są wielokrotnie większe niż w sieciach kablowych. I tak na przykład DirecTV z ogólnej liczby 175 swych kanałów aż 60 przeznaczyła na filmy PPV których emisja rozpoczyna się co 30 minut. Ta ogromna oferta wspierana jest akcjami promocyjnymi i umiarkowaną ceną za odbiór filmów (2,99 USD). W tym roku wielkie wytwórnie filmowe Hollywood mają uzyskać od 7 mln abonentów telewizji satelitarnej większe dochody niż od 65 mln abonentów telewizji kablowej.
Amerykańskie sieci kablowe pracują obecnie jeszcze niemal wyłącznie w technologii analogowej i mają ograniczoną przepustowość. Podczas gdy dla telewizji kablowej oferowanych jest ogółem ponad 160 usług programowych, to, jak podaje Krajowe Stowarzyszenie Telewizji Kablowych (NCTA), zaledwie 16 proc. tych sieci ma 54 kanały lub więcej. Problem liczby kanałów stał się jeszcze bardziej krytyczny po wprowadzeniu w ustawie (Cable Act) w 1992 r. zasady ''must carry'', zobowiązującej operatorów kablowych do przeznaczenia aż do jednej trzeciej pojemności sieci dla programów lokalnych stacji telewizyjnych. W ten sposób liczba kanałów dla przesyłania pakietów podstawowych, specjalnych i pay-per-view została bardzo ograniczona. Rozpoczęły się już przygotowania do wprowadzenia w sieciach kablowych transmisji cyfrowej, ale proces ten zapewne będzie trwał przez szereg następnych lat.
Wprowadzanie naziemnej telewizji cyfrowej DTT w Ameryce zostało opóźnione przez brak ustalonych zasad przydziału dodatkowych kanałów dla simulcastingu. Sprawą tą zajął się amerykański Kongres, w którym toczyły się debaty na temat ewentualnych opłat za te kanały. Protestowali przeciw temu nadawcy, dla których wprowadzanie nowej technologii cyfrowej oznaczało i tak znaczne wydatki inwestycyjne.
Na początku kwietnia 1997 FCC ogłosiła, że, każda z ponad 1500 stacji telewizyjnych działających w Stanach Zjednoczonych ma prawo do uzyskania nowego kanału, który umożliwi nadawanie programu cyfrowego na obszarze odpowiadającym obecnemu zasięgowi tej stacji. FCC zawarła porozumienie ze stowarzyszeniem amerykańskich nadawców NAB (National Association of Broadcasters). Zgodnie z tym porozumieniem, co najmniej 24 stacje sieci ABC, NBC, CBS, Fox oraz PBS, funkcjonujące w największych miastach Ameryki, mają rozpocząć cyfrową emisję już w ciągu 18 miesięcy. Inne stacje należące do tych sieci rozpoczną nadawanie programów cyfrowych - zależnie od wielkości rynku, na którym działają - w ciągu 2 i 2,5 lat. Pozostałe stacje komercyjne mają 5 lat na wprowadzenie telewizji cyfrowej. W ten sposób 30 proc. amerykańskich gospodarstw domowych będzie mogło odbierać cyfrowe programy już za 2 lata, a ponad 50 proc. - za 2,5 roku.
Stacje telewizyjne mogą wykorzystywać przyznane im przez FCC nowe kanały cyfrowe w sposób bardzo elastyczny: albo w całym kanale 6 MHz będą przesyłać jeden program HDTV albo kilka programów standardowej telewizji SDTV (tzw. multicast), a także dane i różne formy usług w oparciu o system subskrypcji. FCC planuje, że w roku 2006 zakończona zostanie całkowicie emisja programów w systemie NTSC, a nadawcy oddadzą kanały analogowe do dyspozycji rządu.
4. Amerykańska i europejska filozofia telewizji cyfrowej
W Stanach Zjednoczonych HDTV jest główną siłą napędową przy wdrażaniu telewizji cyfrowej. Amerykańscy nadawcy dążą teraz zdecydowanie do jak najszybszego rozpoczęcia emisji HDTV widząc w niej wielkie możliwości rynkowe. Nikt nie oczekuje, że będzie to sukces natychmiastowy, ale badania rynku wykazują, że wielu telewidzów chętnie zapłaci dodatkowo 1.200 USD za odbiór HDTV.
Nie sposób mówić o atrakcyjności HDTV bez odbiorników o dużym ekranie, a właśnie teraz w Ameryce obserwuje się coraz większy popyt na telewizory 40-55-calowe, na których mankamenty obecnego systemu NTSC są tak oczywiste, że przemawia to zdecydowanie na korzyść HDTV.
Od strony produkcyjnej również istnieją w Ameryce sprzyjające warunki dla szybkiego wprowadzania HDTV. Od wielu lat przeważająca część materiałów emitowanych w prime time realizowanych jest na taśmie filmowej 35 mm, a więc w formacie o dużej rozdzielczości. Ta produkcja programów HDTV 35 mm jest amerykańską specjalnością: niemal na całym świecie film 35 mm oznacza kinematografię, natomiast w Stanach Zjednoczonych - przede wszystkim telewizję.
Zupełnie inną filozofię telewizji cyfrowej przyjęto w Europie. Jak twierdzi Philip Laven, nowo mianowany dyrektor techniczny Europejskiej Unii Radia i Telewizji (EBU), żaden z europejskich nadawców nie wyraził dotychczas większego zainteresowania emisją programów HDTV. Niektórzy z nich produkują ''na półkę'' w systemie HDTV pewną liczbę szczególnie wartościowych programów, ale najbliższe plany emisyjne dotyczą standardowej, 625-liniowej telewizji cyfrowej SDTV.
W Europie naziemna telewizja cyfrowa jest gorącym tematem. Jeszcze przed dwoma - trzema laty wątpiono w jej szanse na przyszłość, szczególnie wobec szybko rozwijającej się konkurencji telewizji satelitarnej. Obecnie atrakcyjność cyfrowego przekazu telewizji naziemnej jest już uznawana powszechnie, natomiast uważa się za bardziej celowe wykorzystanie zwiększonej pojemności systemów przesyłowych raczej dla zwielokrotnienia liczby programów niż dla poprawy jakości obrazu.
Skoncentrowanie uwagi Amerykanów na HDTV oraz brak zainteresowania dla HDTV w Europie mogłoby wywołać u wielu osób przekonanie, że standardy DVB nie są dostosowane do przenoszenia sygnałów o dużej rozdzielczości. Równoczesne demonstracje programów HDTV w systemach ATSC i DVB, przeprowadzone w czerwcu 1997 roku w Montreux, zaprzeczyły takim opiniom. Wszystkie standardy DVB - satelitarny, kablowy, naziemny, MMDS, SMATV itd. - umożliwiają przesyłanie sygnałów HDTV.
Europejscy odbiorcy nie wymagają od nadawców poprawy jakości programów. Widzowie, pytani w czasie pokazów HDTV dlaczego podoba im się obraz w nowym systemie, odpowiadają na ogół, że ze względu na szeroki format 16:9. Argument lepszej rozdzielczości nie wydaje się specjalnie interesujący dla większości europejskich konsumentów, przyzwyczajonych do oglądania kaset VHS o jakości gorszej od programów 625 liniowej telewizji. Ponadto, aczkolwiek Europejczycy kupują teraz dużo telewizorów o większych, 26-28-calowych ekranach, to nie są to ekrany duże w rozumieniu standardów amerykańskich. Uważa się, że dopiero pojawienie się na rynku odbiorników z naprawdę dużymi, płaskimi ekranami, i o przystępnej cenie, może spowodować w Europie zapotrzebowanie na HDTV. Oczekuje się, że konsumenci uznają wówczas jakość SDTV za niewystarczającą i nie będą już aprobować niedostatków tej standardowej telewizji.
Rynek amerykański i rynek europejski bardzo się różnią i dlatego wprowadzanie telewizji cyfrowej na obu kontynentach przebiegać będzie według różnych scenariuszy. Można tylko zapytać co stanie się w Europie, jeżeli HDTV zakorzeni się już na dobre w Ameryce. Trudno sobie wyobrazić, że europejscy nadawcy zignorują to zjawisko i że europejscy odbiorcy nie będą dopominać się o lepszy obraz.
Jakkolwiek też mówi się obecnie o podziale telewizji cyfrowej na amerykańską i europejską, nie można zapominać o wieloletnim, bardzo ważnym udziale japońskich nadawców i japońskiego przemysłu w pracach nad nowymi standardami. Powtarzane są opinie, że to właśnie japoński przemysł może odnieść wielkie korzyści z wejścia Ameryki na drogę wiodącą do HDTV. Telewizja cyfrowa w Japonii będzie wprowadzana później niż w Stanach Zjednoczonych - oficjalnie mówi się o latach 2000-2005. Japończycy bardzo zaangażowali się w swój analogowy system emisyjny MUSE, w którym telewizja NHK nadawała programy HDTV przez satelitę DBS BS-2. Gdy japońskie konsorcjum przedsiębiorstw handlowych rozpoczęło emisję telewizji cyfrowej w kilkudziesięciu kanałach na satelicie JSAT, NHK, zachęcana przez rząd japoński, zintensyfikowała prace nad naziemną telewizją cyfrową. Próbne emisje DTT rozpoczęto na początku 1997 roku. W Japonii naziemna telewizja była zawsze głównym systemem dystrybucji programów, a ekonomiczne analizy porównawcze wskazywały, że jej koszty są tu mniejsze niż telewizji satelitarnej i kablowej.
5. Telewizja cyfrowa w Europie
W Europie nadawane są obecnie setki programów telewizyjnych, przeważnie jeszcze w systemie analogowym, a przychody europejskiego przemysłu telewizyjnego pochodzące z opłat abonamentowych, reklam, subskrypcji i sprzedaży odbiorników szacowane były na początku roku na ok. 40 mld ECU. Na europejskim rynku usług telewizyjnych konkurują ze sobą nadawcy programów, a mówiąc ogólniej - dostawcy usług, a także operatorzy systemów przesyłowych.
Cyfryzacja transmisji sygnału telewizyjnego zaczyna w zasadniczy sposób zmieniać układ sił rynkowych. Grupa DVB już w 1994 roku opracowała, jako pierwsza, cyfrowe standardy rozsiewcze dla systemu satelitarnego DVB-S i kompatybilnego z nim systemu kablowego DVB-C. Wiadomo było, a przemawiały za tym argumenty ekonomiczne i techniczne, że telewizja cyfrowa pojawi się z początku na satelitach, których szerokopasmowe transpondery mogą przenosić, dzięki kompresji cyfrowej, wiele kanałów telewizyjnych. Z satelitów sygnały cyfrowe doprowadzane mogą być do stacji czołowych sieci kablowych, a także mogą docierać bezpośrednio do odbiorców w systemie DTH (direct-to-home). Poza wielokanałową telewizją operatorzy satelitarni, jako pierwsi, wprowadzają w swych szerokopasmowych łączach o dużej przepływności interaktywne usługi multimedialne, przede wszystkim Internet, o bardzo szybkim dostępie. To wszystko stanowi poważne zagrożenie dla przyszłości telewizji naziemnej DTT.
Badania nad DTT prowadzone są od ponad 10 lat. Opracowywano standardy, przepisy prawne i prognozy efektów ekonomicznych, a także strategie okresu przejściowego - od telewizji analogowej do cyfrowej. W 1997 roku wdrożono szereg projektów pilotażowych, a za kilka miesięcy rozpoczną pracę pierwsze europejskie systemy DTT. Niemal wszędzie regulacje prawne pozostają w tyle za możliwościami technologicznymi i realiami rynkowymi.
Uważa się, iż cyfrowa telewizja naziemna, z uwagi na swe unikatowe cechy (jak możliwość zapewnienia warunków powszechnego odbioru przez niemal 100 procentowe dotarcie do ludności kraju, możliwość emisji programów o charakterze lokalnym i regionalnym oraz możliwość odbioru przy pomocy urządzeń przenośnych) ma kluczowe znaczenie dla przyszłości telewizji w Europie. Cyfrowa telewizja naziemna daje także możliwość bardziej efektywnego wykorzystania widma częstotliwości: po zastąpieniu programów nadawanych obecnie w postaci analogowej programami cyfrowymi (które dzięki systemowi kompresji zajmują kilkakrotnie węższe pasmo), zwolniona zostanie znaczna część widma - do wykorzystania przez inne służby telekomunikacyjne. I wreszcie ostatnie badania wykazały, że cyfrowa telewizja naziemna, która umożliwia dalsze wykorzystywanie wielu kosztownych elementów istniejącej infrastruktury rozsiewczej, jest najtańszym systemem dystrybucji telewizyjnej - a wynika to z analizy całego toru przesyłowego wraz z urządzeniami odbiorczymi.
5.a. Europejska telewizja satelitarna
Europa, z ponad 700 tys. abonentów cyfrowej telewizji satelitarnej, jest po Stanach Zjednoczonych drugim co do wielkości rynkiem cyfrowej DTH na świecie. Z kolei wśród państw europejskich najwięcej, bo ponad pól miliona odbiorców mają we Francji trzej operatorzy cyfrowych platform satelitarnych: Canalsatellite, Television Par Satellite (TPS) oraz AB Sat. Drugie miejsce w Europie zajmuje Hiszpania z cyfrową telewizją Canal Satellite Digital (CSD) i Via Digital. W Niemczech i we Włoszech operatorzy Kirch i Tele+ walczą o abonentów i wreszcie skandynawska platforma Canal Digital oraz angielska BSkyB albo już rozpoczęły pracę, albo też zostaną wkrótce uruchomione.
Na początku lipca 1997 roku telewizja Canalsatellite France, należąca w 70 % do Canal+ w 20 % do Pathe oraz w 10% do Compagnie Generale des Eaux, miała 400 tys. abonentów. Canalsatellite która rozpoczęta pracę we Francji w kwietniu 1996 r. nadaje 20 podstawowych programów telewizyjnych oraz 19 programów radiowych, jak również dodatkowe pakiety programowe oraz sportowe i filmowe programy PPV (pay-per-view). Telewizja Canal+ uruchomiła tu system interaktywnych usług (m.in. dostęp do Internetu, transakcje bankowe, telezakupy, gry) o nazwie Mediahighway. Przez kanał C przesyłane jest z szybkością 700 kb/s oprogramowanie do komputerów odbiorców. System warunkowego dostępu Mediaguard opracowany został przez SECA (Societe Europeenne de Controle d'Acces). Dekodery dla odbioru Canalsatellite produkują: Philips, Sony, Pioneer, Pace i Thomson.
Drugi francuski operator cyfrowej telewizji satelitarnej TPS rozpoczął pracę na początku tego roku i po sześciu miesiącach miał już ok. 175 tys. abonentów. Udziały w TPS mają: francuska komercyjna telewizja TF1 - 25% i France Television - 25 %, a także telewizja M6, France Telecom, CLT i Lyonnaise des Eaux. TPS wykorzystuje 40 kanałów na satelitach Hot Bird oraz Eutelsat 2 F1. Dekodery dla TPS produkuje Sagem, system operacyjny o nazwie Open TV został opracowany przez firmy Sun i Thomson.
Na francuskim rynku satelitarnym działa od końca 1996 r. trzeci operator AB Sat, należący w 100% do koncernu Groupe AB i nadający 18 programów cyfrowych. Po trzech miesiącach AB Sat miał zaledwie 4,6 tys. abonentów.
Niemcy, stanowiące największy europejski rynek audiowizualny, są nasycone wielką liczbą krajowych, regionalnych i zagranicznych programów i bardzo trudno jest tu zdobyć chętnych do płacenia za nowe usługi. Przekonał się o tym Leo Kirch, który uruchamiając w lipcu 1996 roku pierwszą niemiecką platformę wielokanałowej telewizji cyfrowej DF 1 oczekiwał, że po upływie 6 miesięcy będzie miał co najmniej 200 tys. abonentów. Tymczasem po roku działalności DF 1 było ich zaledwie 50 tys. Uważa się, że przyczyną tego załamania planów była blokada DF 1 przez Deutsche Telekom który nie zezwolił na wprowadzenie programów platformy do swoich sieci kablowych. Sprawy przybrały korzystniejszy obrót, gdy Kirch zaczął nie tylko sprzedawać, ale przede wszystkim wypożyczać swoje set-top-boxy (znane nam doskonale d-boxy - przyp. Z.M). Poza tym Kirch zawarł porozumienie z wielokrotnie od siebie większym konsorcjum CLT Ufa/Bertelsmann, nadającym od ponad 6 lat płatny program Premiere. Obie platformy - DF 1 (która nadaje obecnie 30 programów przez satelity Astra) oraz Premiere (już w postaci cyfrowej) - mają się połączyć, a umowa z Deutsche Telekom zapewnia im wejście do niemieckich sieci telewizji kablowej. Przeciw temu układowi protestują niemieccy publiczni nadawcy ARD i ZDF, którzy powiększają swoją ofertę programową uruchamiając dla bezpłatnego odbioru, szereg nowych, cyfrowych kanałów tematycznych. Deutsche Telekom, który jest największym operatorem telewizji kablowej na niemieckim rynku, chce w swoich sieciach wprowadzić d-box Kircha. Nadawcy publiczni twierdzą, że wskutek tego nie będą mogli używać własnego elektronicznego informatora EPG dla swoich programów i żądają zapewnienia wszystkim nadawcom ''otwartego systemu dekodera''.
We Włoszech jedyny nadawca płatnej telewizji satelitarnej Tele+ (dawniej Telepiu - zmiana nazwy po przejęciu 90% udziałów przez Canal+) zdobył dotychczas niewiele ponad 90 tys. abonentów. Podobnie jak w Niemczech, cyfrowa telewizja satelitarna ma tu bardzo silnych konkurentów: dwanaście krajowych sieci naziemnych i setki stacji lokalnych. Wzrost liczby abonentów platformy cyfrowej, która zajmuje obecnie 7 kanałów na satelitach Hot Bird 1 i 2, wyraźnie hamowała wysoka cena dekoderów (1,7 mln lirów), toteż od potowy roku wprowadzono ich wypożyczanie, a koszt ten włączono do opłaty za subskrypcję. Po przejęciu pakietu kontrolnego przez Canal+ zmieniono też układ programowy włoskiego bukietu cyfrowego D+ na wzór francuskiej platformy Canalsatellite. Z 14 kanałów tematycznych 10 nadawanych jest w języku włoskim. Największe powodzenie mają programy filmowe i sportowe, zwłaszcza bezpośrednie transmisje meczów piłki nożnej.
Włoska telewizja publiczna RAI we wrześniu i październiku 1997 rozpoczęła emisję trzech cyfrowych programów tematycznych. Są to: RAISat 1 (wydarzenia kulturalne, filmy, spektakle teatralne, muzyka, taniec), RAISat 2 (przeznaczony dla widzów od 3 do 14 lat) i RAISat 3 (edukacja i kultura). Programy te przesyłane są przez satelitę Hot Bird 2 i mogą być odbierane bezpłatnie.
Skandynawska telewizja cyfrowa Canal Digital, należąca do Canal+ i norweskiego operatora telekomunikacyjnego Telenor, wystartuje na początku 1998 roku. Początkowo 24 programy będą przesyłane przez 2 transpondery satelity Thor 2, następnie liczba programów ma zwiększyć się do 45. Jeszcze przed uruchomieniem platformy satelitarnej pakiet cyfrowy ma zostać wprowadzony do największych sieci kablowych Szwecji, Danii i Norwegii. Skandynawowie, opierając się na doświadczeniach Niemiec, gdzie bardzo niewiele abonentów DF 1 (mniej niż 1%) zakupiło dekodery cyfrowe, od razu oferują swym odbiorcom możliwość wypożyczenia takich dekoderów.
W Hiszpanii konkurują ze sobą od niedawna dwie platformy cyfrowe: Canal Satellite Digital (CSD) i Via Digital. CSD, należąca w 85% do Sogecable i w 15% do Anteny 3, rozpoczęła emisję programów w lutym 1997 i zamierzała zdobyć do końca 1997 roku 150-200 tys. abonentów. Obecnie CSD nadaje 35 programów telewizyjnych i radiowych przez satelity Astra 1 E i 1 F. Telewizja Via Digital, w której udziały mają Telefonica - hiszpański operator telekomunikacyjny, TVE Tematica i meksykańska grupa Televisa, wystartowała 15 września 1997 z cyfrowym pakietem 50 programów przesyłanych przez satelitę Hispasat. Podstawowy pakiet 35 programów można było odbierać bezpłatnie do grudnia w ramach oferty promocyjnej. Via Digital planowała pozyskanie 150 tys. abonentów do końca 1997 roku, prowadząc intensywną kampanię reklamową. Wiadomo również, że prowadzone są rozmowy z największym amerykańskim operatorem satelitarnym DirecTV związane z jego ewentualnym udziałem w Via Digital . We wrześniu 1997 rząd hiszpański wprowadził zmiany do ustawy o telewizji cyfrowej, uchwalonej w tym samym roku i zakwestionowanej przez Komisję Europejską. Uznała ona, że ustawa nie zapewnia warunków wolnej konkurencji i umożliwia zbyt dużą ingerencję państwa w hiszpański rynek. W nowej wersji prawa zniesiono poprzedni zakaz używania dekoderów Simulcrypt, które promowała telewizja Canal Satellite Digital i zezwolono na ich stosowanie obok systemu Multicrypt telewizji Via Digital .
Na brytyjskim rynku analogowej telewizji DTH dominował od 1989 roku operator BSkyB. W ostatnich latach przybywało mu rocznie ok. 900 tys. abonentów. Na początku bieżącego roku w Wielkiej Brytanii było ok. 3,8 mln anten satelitarnych przy niewielkiej (ok. 7%) penetracji sieci kablowych. Obecnie obserwuje się dynamiczny rozwój telewizji kablowej związany z wprowadzaniem usług cyfrowych. W październiku 1997 miała rozpocząć pracę cyfrowa platforma BSkyB, wykorzystując 14 transponderów satelity Astra 2B (jak wiadomo nie rozpoczęła ze względu na opóźnienie w wynoszeniu na orbitę satelitów Astra - przyp. Z.M). W przyszłym roku rusza w Wielkiej Brytanii cyfrowa telewizja naziemna. BSkyB, która będzie więc teraz funkcjonować w konkurencyjnym otoczeniu cyfrowej telewizji kablowej i naziemnej, planuje uruchomienie 200-kanałowej telewizji satelitarnej, z programami PPV i kanałami NVOD (near video-on-demand), w których nadawane będą filmy ze stałym przesunięciem czasowym początku projekcji. BSkyB będzie również oferować transmisję różnego typu informacji, adresowanych na ogół do zamkniętych grup odbiorców, oraz interaktywne usługi multimedialne.
Ostatnio wiele się mówi o planach uruchomienia w Polsce na wiosnę przyszłego roku wielokanałowej telewizji cyfrowej przesyłanej przez satelity i sieci kablowe. To przedsięwzięcie o nazwie Wizja TV przygotowywane jest przez spółkę @Entertainment i kontrolowaną przez nią Polską Telewizję Kablową - największego na polskim rynku operatora kablowego, który ma już ok. 700 tys. abonentów. Przewiduje się nadawanie 21 kanałów tematycznych w polskiej wersji językowej przez satelity Astra 1E i 1F. @Entertainment podpisała już szereg umów o dystrybucji programów, m.in. z HBO, Tuner, Fox i Hallmark Entertainment Network. Mówi się też o współpracy z Telewizją Polską SA i wykorzystywaniu jej materiałów archiwalnych.
5.b. Europejska telewizja naziemna
W ostatnich latach szeroko dyskutowano celowość wprowadzania cyfrowej telewizji naziemnej, jej szans rozwoju w konkurencji z telewizją satelitarną i kablową. Obecnie w prace związane z planowaniem i uruchamianiem cyfrowych systemów naziemnych, które jako jedyne zapewniają dotarcie do ludności całego kraju, a także umożliwiają zwolnienie w przyszłości wielu kanałów do wykorzystania przez inne służby, angażuje się coraz więcej organizacji krajowych i międzynarodowych. Programy emitowane w systemie naziemnym mogą być odbierane przy pomocy urządzeń przenośnych. W krajach Europy Zachodniej już obecnie w ponad 60% mieszkań znajduje się więcej niż jeden odbiornik telewizyjny i ta zaleta cyfrowej telewizji naziemnej uznawana jest tam za bardzo atrakcyjną. I wreszcie w telewizji naziemnej można wprowadzić usługi interaktywne znacznie łatwiej niż w telewizji satelitarnej.''
Cyfrowa telewizja naziemna przynosi państwom Europy wiele publicznych i społecznych korzyści, stając się ważnym elementem struktury społeczeństwa informacyjnego. Dlatego rządy niemal wszystkich już państw europejskich tworzą regulacje prawne, w ramach których powstają i rozwijają się na ich rynkach nowe przedsięwzięcia związane z cyfrowym przemysłem telewizyjnym.
Wiadomo już, że tylko szybkie rozpoczęcie cyfrowej emisji programów w systemach naziemnych umożliwi im skuteczne konkurowanie z coraz większą ofertą wielokanałowej telewizji cyfrowej przesyłanej przez satelity i sieci kablowe.
Opierając się na europejskim standardzie DVB-T każde europejskie państwo opracowuje swój własny, uzgodniony międzynarodowo, plan częstotliwości dla naziemnej telewizji cyfrowej. Określona zostaje liczba możliwych do wykorzystania krajowych kanałów lub multipleksów, oraz ich zasięg geograficzny (pokrycie kraju). Rządy państw, po podjęciu decyzji o wprowadzaniu telewizji cyfrowej w miejsce funkcjonującej obecnie telewizji analogowej, określają zasady koegzystencji obu systemów (np. tzw. simulcasting - równoczesna emisja programów w dwóch kanałach - analogowym i cyfrowym) w okresie przejściowym oraz przewidywany czas całkowitego zaprzestania emisji analogowej. Rządy, organy regulacyjne, obecnie funkcjonujący nadawcy oraz wszyscy potencjalni uczestnicy przedsięwzięć związanych z wprowadzeniem telewizji cyfrowej muszą mieć wspólną świadomość przebiegu całego procesu, skali czasu oraz wzajemnych zależności działań. Niezwykle ważne jest też stałe informowanie społeczeństwa o zmianach zachodzących w mediach w wyniku wdrażania nowych technologii.
Z inicjatywy Europejskiej Unii Radiofonii i Telewizji (EBU) powstał w końcu 1996 roku międzynarodowy zespół DigiTAG (Digital Action Group), którego celem jest przyspieszenie harmonijnego i sterowanego mechanizmami rynkowymi wprowadzania cyfrowej telewizji naziemnej.
W Europie Wielka Brytania będzie pierwszym państwem, w którym nadawanie naziemnej telewizji cyfrowej rozpocznie się już w przyszłym roku. Jest to efekt realizacji wieloletniego i wieloetapowego programu, opracowanego przy udziale organów regulacyjnych ITC (Independent Television Commission) i OFTEL (Office of Telecommunications) oraz BBC i ITV, a następnie przyjętego przez rząd brytyjski. Przyszłość telewizji jest w Wielkiej Brytanii tematem publicznej debaty. W 1995 r minister do spraw spuścizny narodowej (National Heritage) przedstawił w parlamencie dokument ''Digital Terrestrial Broadcasting'', a zasady wprowadzania i funkcjonowania telewizji cyfrowej w Wielkiej Brytanii ujęte zostały w nowej ustawie o radiofonii i telewizji (Broadcasting Bill), wprowadzonej w 1996 r. Zgodnie z tą ustawą ITC przyznaje koncesje dla operatorów multipleksów, koncesje na rozpowszechnianie programów oraz koncesje na usługi dodatkowe. Problemy warunkowego dostępu regulowane są przez OFTEL.
W Wielkiej Brytanii możliwe jest funkcjonowanie 6 multipleksów cyfrowych, a w każdym można będzie przesyłać równocześnie 3-5 programów. Decyzją rządu, jeden multipleks przyznany został dla telewizji publicznej BBC, która zwiększy liczbę swoich programów z dwóch do pięciu, a drugi dla komercyjnej ITV i Channel 4. Trzeci multipleks zarezerwowano dla komercyjnej sieci Channel 5 i dla walijskiej stacji S4C. W październiku ubiegłego roku ITC ogłosiła konkurs na 12-letnie koncesje dla operatorów pozostałych 3 multipleksów. Zostały one przyznane konsorcjum British Digital Broadcasting (BDB), a rozpoczęcie emisji cyfrowej ma nastąpić przed upływem roku od przyznania koncesji.
Telewizja cyfrowa ma zastąpić analogowy system PAL. Na obecnie funkcjonujących nadawców nałożono obowiązek simulcastingu Przewiduje się, że emisja programów analogowych zostanie zakończona w Wielkiej Brytanii po upływie 5 lat od rozpoczęcia emisji cyfrowej, lub po osiągnięciu stanu 50% penetracji nowych odbiorników.
Następnym państwem europejskim, który wprowadzi cyfrową telewizję naziemną w skali całego kraju będzie zapewne Szwecja. Do końca 1999 r. ma tu powstać 8 ogólnokrajowych kanałów cyfrowych, a w 2001 będzie ich aż 24. Zadania te realizowane są zgodnie z programem rządowym, który powstał w 1996 roku na podstawie raportu powołanego przez rząd specjalnego komisarza do spraw przyszłości szwedzkiej telewizji. Raport ten stał się przedmiotem publicznej dyskusji, a okres konsultacji trwał 3 miesiące.
W Niemczech, które przez szereg lat lansowały koncepcję wdrażania analogowego systemu PALplus, uznano, że wobec niezwykle szybkiego postępu technologii cyfrowych należy skorygować dawną orientację i skoncentrować się na programie rozwoju telewizji cyfrowej. Wyniki bardzo intensywnych prac wskazują na to, że w Niemczech wprowadzanie nowego systemu dokonywane będzie metodą tworzenia ''wysp'' - badania dotyczą 32 największych miast i obszarów o dużej gęstości zaludnienia.
W większości państw europejskich główną przeszkodą wprowadzania telewizji cyfrowej jest brak wolnych kanałów. W procesach przyznawania koncesji obecnym nadawcom nie zapewniono pasm częstotliwości dla przyszłych usług cyfrowych. Tak jest w Hiszpanii, gdzie eksperymentalna emisja cyfrowych programów rozpoczęła się w ubiegłym roku na terenie Madrytu. Szczególnie trudna jest sytuacja Włoch, gdzie funkcjonujących obecnie 12 krajowych sieci telewizyjnych i ok. 600 stacji lokalnych zajmuje niemal wszystkie możliwe do wykorzystania zakresy częstotliwości.
Duże zainteresowanie wprowadzaniem cyfrowej telewizji naziemnej wykazuje Holandia, mimo że penetracja sieci kablowych wynosi tu aż 93%. Badania rynku świadczą o tym, że Holendrzy uważają za szczególnie atrakcyjną możliwość odbioru programów przy pomocy telewizorów przenośnych - w domu i poza domem. Rząd holenderski zlecił opracowanie ramowego programu wprowadzania nowego systemu. W pracach tych biorą udział specjaliści z Holenderskiej Platformy Telewizyjnej. Podobne platformy powstają również w innych państwach Europy.
W 2005 roku europejski rynek telewizji cyfrowej będzie miał wartość 24,5 mld GBP - przewidują autorzy raportu ''European Digital Television'', opublikowanego w końcu ubiegłego roku przez Baskerville Communications (Londyn). Liczba europejskich gospodarstw domowych odbierających usługi cyfrowe ma osiągnąć 4,5 mln w końcu 1997 roku i 71 mln w 2005 roku.
|
|
|